ما هو مىنامد . بيان فخر در الملخص والانارات در اين نكته يكسان است . خواجة طوسي تفسير ديگرى را نيز محتمل مىداند : داخل در جواب ما هو ذاتي به معناى جزء ماهيت است به طور كلى ، اما واقع در طريق ما هو ذاتي أعم است ( شرح إشارات ج 1 ، ص 68 ) . وى در أساس الاقتباس گويد : وناطق هر چند مقول در جواب اىّ شئ هو است به اعتباري ديگر ، چنانكه گفتيم ، اينجا واقع است در طريق ما هو به اين سبب كه از ذاتيات است . اما اگر در جواب انسان وفرس چيست ، به برخى از ذاتيات اقتصار كنند ، مثلا بر جسم نامى ، وباقي ذاتيات مانند حساس ومتحرك به أرادت ياد نكنند ، اين جواب نه نفس جواب ما هو است بلكه داخل در جواب ما هو است . ( 24 - 25 ) . برخى از معاصران گفته‌اند : خواجة در شرح إشارات طريق ما هو را جنس وداخل در جواب ما هو را فصل ذكر كرده است ( أنوار ، تعليقه بر أساس الاقتباس ، ج 2 ، ص 9 ) . اگر چه بين تحليل خواجة در دو اثرش توافق دقيقى نيست ؛ اما سخن ياد شده با آنچه از شرح إشارات خواجة گزارش كرديم ، منطبق نيست . غالب منطق‌دانان در تفسير سه مفهوم مقول در جواب ما هو ، واقع در طريق ما هو وداخل در جواب ما هو تفسير فخر رازي را برگزيده‌اند . از جمله : ابهرى در كشف الحقائق ( 56 ) ، خونجى در كشف الاسرار ( برگ 9 ) ، ارموى در بيان الحق ولسان الصدق ( برگ 25 ) ومطالع الأنوار ( ص 61 ) ، شهابى در رهبر خرد ، ( ص 85 ) . تحليل مفاد قضايا منطق نگاران دو بخشي در قرن هفتم فصل مستقلى را در تحليل ساختار